دو نوع افزایش وزن در ورزشهای رزمی
| افزایش وزن بعد از وزنکشی | رفتن به دسته بالاتر | |
|---|---|---|
| زمان | چند ساعت تا یک روز | چند ماه |
| چه چیزی اضافه میشود؟ | آب، گلیکوژن و غذای داخل روده | عضله (و کمی چربی) |
| هدف | برگرداندن قدرت و انرژی قبل از مسابقه | قدرت و جثه بیشتر در دسته جدید |
| روش | محلول آب و نمک، کربوهیدرات زودهضم | مازاد کالری متوسط، پروتئین کافی، تمرین قدرتی |
افزایش وزن بعد از وزنکشی: توصیههای ISSN


بیانیه ۲۰۲۵ انجمن بینالمللی تغذیه ورزشی درباره امامای و ورزشهای رزمی، برای بعد از وزنکشی این توصیهها را دارد:
- اول مایعات: محلول خوراکی آب و نمک (ORS) با سرعت ۱ تا ۱٫۵ لیتر در ساعت، با سدیم کافی، بلافاصله بعد از وزنکشی.
- بعد کربوهیدرات زودهضم: تا حدود ۶۰ گرم در ساعت، به اندازهای که معده تحمل کند.
- فیبر کم: تا مشکل گوارشی پیش نیاید.
- کربوهیدرات بیشتر برای کسانی که در هفته مسابقه گلیکوژنشان را بهشدت تخلیه کردهاند (۸ تا ۱۲ گرم به ازای هر کیلوگرم) و ۴ تا ۷ گرم برای کسانی که محدودیت کمتری داشتهاند.
همین بیانیه تأکید میکند که اثر بلندمدت کم کردن وزنهای مکرر بر سلامت و عملکرد هنوز مشخص نیست. کالج پزشکی ورزشی آمریکا هم سالها پیش درباره کشتیگیران هشدار داده بود که کم کردن وزن شدید پیامدهای منفی برای عملکرد، سلامت و رشد طبیعی دارد.
افزایش وزن در بوکس و رزمیها برای دسته بالاتر
کی وقتش است؟
ISSN توصیه میکند ورزشکار رزمی در دوره خارج از اردو حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد بالاتر از حد دستهاش وزن داشته باشد. اگر وزن طبیعی شما خیلی بیشتر از این است و برای رسیدن به دسته، هر بار چند کیلو آب و غذا را با روشهای سخت حذف میکنید، احتمالاً وقت رفتن به دسته بالاتر است.
با چه سرعتی؟
یک مرور علمی درباره افزایش وزن ورزشکاران نشان داد اضافه کردن ۰٫۴۵ کیلوگرم در هفته به شکل عضله برای بسیاری از ورزشکاران سخت است. سرعت منطقی ۰٫۲۵ تا ۰٫۵ درصد وزن بدن در هفته است. در مطالعات ورزشکاران نخبه، مازاد کنترلشده حدود ۵۰۰ کالری همراه مشاوره تغذیه، توده بدون چربی را افزایش داد و یک سال بعد هم حفظ شد؛ اما رژیم پرکالریتر بیشتر چربی اضافه کرد.
کی؟
در دوره آمادهسازی عمومی، بعد از فصل مسابقات و دور از اردوی مسابقه.
تغذیه دوره حجم برای رزمیکاران
- کالری: ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری بیشتر از نگهداری.
- پروتئین: ۱٫۶ تا ۲٫۲ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن، در ۴ وعده یا بیشتر.
- کربوهیدرات: بر اساس حجم تمرین؛ جلسات مبارزه و پد پرمصرفاند.
- کراتین: ISSN کراتین، بتاآلانین، HMB و کافئین را از مکملهایی میداند که در دوره آمادهسازی و مسابقه به عملکرد یا ریکاوری کمک کردهاند. کراتین ممکن است در ابتدا کمی وزن را بهخاطر آب بالا ببرد؛ در دوره حجم این مشکلی نیست.
- مکملهای بدون مجوز: خطر آلودگی به مواد ممنوعه و کورتون دارند و ممکن است تست دوپینگ را مثبت کنند.
نکات رشتهبهرشته


- بوکس و کیکبوکسینگ: سرعت دست و استقامت راندها مهم است؛ وزن اضافه را آهسته بسازید و تمرین پد و دویدن را حفظ کنید.
- جودو و کشتی: قدرت گرفتن و زنجیره پشتی؛ تمرین قدرتی پایه برای دسته بالاتر ضروری است. برای کشتی، مقاله جداگانهای درباره افزایش وزن کشتیگیران داریم.
- تکواندو و کاراته: وزن اضافه باید سرعت و انعطاف پا را کم نکند؛ تمرین پلایومتریک و کششی را حذف نکنید.
- امامای: ترکیب هر سه؛ معمولاً دورههای حجم کوتاهتر بین اردوها برنامهریزی میشود.
برای اصول کلی تغذیه ورزشی، مقاله تغذیه ورزشی و برای ریکاوری، مقاله ریکاوری عضلات با تغذیه را ببینید. اگر میخواهید برنامه بر اساس دسته وزنی و تقویم مسابقات خودتان نوشته شود، برنامه غذایی افزایش وزن و حجم عضلانی را ببینید.
پرسشهای متداول
بوکسور در چند ماه یک دسته بالاتر برود؟
فاصله دستهها در بوکس معمولاً چند کیلوگرم است. با سرعت سالم ۰٫۲۵ تا ۰٫۵ درصد وزن در هفته، این کار معمولاً ۳ تا ۶ ماه طول میکشد.
بعد از وزنکشی چقدر وزن برمیگردد؟
بستگی دارد چقدر و با چه روشی وزن کم کردهاید. ISSN توصیه میکند بلافاصله بعد از وزنکشی با محلول آب و نمک و سپس کربوهیدرات زودهضم، آب و سوخت از دست رفته جبران شود.
آیا رفتن به دسته بالاتر یعنی جثه کمتر نسبت به رقبا؟
اگر وزن را عجولانه اضافه کنید، بله. اما اگر وزن جدید با تمرین قدرتی و بهتدریج ساخته شود، معمولاً قدرت بیشتر و انرژی بهتری در مسابقه خواهید داشت، چون دیگر لازم نیست وزن زیادی را قبل از مسابقه کم کنید.
تکواندوکار نوجوان باید وزن کم کند؟
کم کردن وزن شدید برای نوجوانان در حال رشد مضر است. معمولاً بهتر است نوجوان همراه رشد طبیعیاش در دستههای بالاتر مسابقه دهد؛ تصمیم را با پزشک و مربی بگیرید.
گینر برای رزمیکاران مناسب است؟
فقط اگر با غذا به کالری روزانه نمیرسید. شیک خانگی ارزانتر است و ورزشکاران حرفهای فقط محصولات آزمایششده از نظر دوپینگ مصرف کنند.
منابع: Ricci AA و همکاران، «بیانیه موضع ISSN: تغذیه و کاهش وزن در امامای و ورزشهای رزمی»، JISSN ۲۰۲۵ (PubMed)؛ ACSM، «کاهش وزن در کشتیگیران» (بیانیه موضع)، MSSE ۱۹۹۶ (PubMed)؛ Larson-Meyer DE و همکاران، «توصیههای افزایش وزن برای ورزشکاران و نظامیان: مرور نقادانه شواهد»، Curr Nutr Rep ۲۰۲۲ (PubMed)؛ Garthe I و همکاران، «اثر بلندمدت مشاوره تغذیه بر افزایش وزن و توده بدون چربی ورزشکاران نخبه»، APNM ۲۰۱۱ (PubMed)؛ Garthe I و همکاران، «اثر مداخله تغذیهای بر ترکیب بدن و عملکرد ورزشکاران نخبه»، Eur J Sport Sci ۲۰۱۳ (PubMed)؛ Iraki J و همکاران، «توصیههای تغذیهای بدنسازان در فصل حجم»، Sports ۲۰۱۹ (PubMed)؛ Jäger R و همکاران، «بیانیه موضع ISSN: پروتئین و ورزش»، JISSN ۲۰۱۷ (PubMed)؛ Kreider RB و همکاران، «بیانیه موضع ISSN: ایمنی و اثربخشی کراتین»، JISSN ۲۰۱۷ (PubMed).








